|
|
 |
« : 30 Mart 2008, 15:43:31 » |
|
GENEL MUHASEBE
ÜNİTE 1
İŞLETME VE MUHASEBE
İŞLETME
İnsanlarınihtiyaçlarını karşılamak için kurulan, kuruluşta kişilerin malzeme,araç, gereç, para, bina, mal gibi çeşitli faktörleri bir arayagetirerek mal veya hizmet üretmek, satmak kâr elde etmek amacı ilekurulmuş iktisadi birimlerdir. İşletmeler dışardan çeşitli girdileralarak bunlarla mal ve hizmet üretir.
İşletmenin Amaçları
İşletmelerin birbirini tamamlayan birçok amacı bulunur. Bu amaçlar şu şekilde sıralanabilir: 1. Kâr elde etme
2. Topluma hizmet etme
3. İşletmenin devamını sağlama
4. Müşteri ilişkilerinin devamı sağlama
5. Kaliteli mal ve hizmet üretme
6. Çalışanların güvenliğini sağlama
İşletme Çeşitleri
İnsan ihtiyaçlarının çeşitliliği işletmeleri de çeşitlendirmektedir.İhtiyaçları karşılayan mal ve hizmet üreten ekonomik birimler olanişletmeleri aşağıdaki gibi çeşitli guruplara ayırmak mümkün:
1. Faaliyet Konularına Göre: Satış, üretim, hizmet, tarım, turizm işletmeleri
2. Mülkiyet Bakımından: Özel, kamu, karma işletmeler
3. Büyüklüklerine Göre: Büyük, orta, küçük, cüce işletmeler.
İşletmelerin İşlevleri
İşletmelerinmal ve hizmet üretimi yaptıkları faaliyetlere işletme işlevi denir.İşletmelerin işlevleri genel olarak dört gurupta toplanır:
a. Üretim işlevi: Çeşitli girdileri kullanarak mal ve hizmetlerin meydana getirilmesidir.
b. Pazarlama işlevi: Mal ve hizmetlerin müşterilere ulaştırılması, reklam ve tutundurma faaliyetleri kapsar.
c. Personel işlevi: İşletmelerin ihtiyacı olan personelin bulunması ve bunların en uygun şartlarda çalıştırılmasıdır.
d.Finansman işlevi: İşletmelerin kuruluşunda veya kurulduktan sonrafaaliyetine devam edebilmesi için gerekli olan para ve sermayenin uygunkoşullarda bulunması ve bunu en uygun şekilde kullanmasıdır.
İşletmelerin bu işlevleri en iyi şekilde yerine getirebilmesi ancak iyi bir yönetimle mümkün olabilir.
İşletmelerin Varlıkları ve Kaynakları
Birişletmenin ortaya çıkması ya da faaliyete başlaması için para,araç-gereç, bina gibi üretim unsurlarının bir araya getirilmesigerekmektedir. İşletmeler bu varlıklar olduğunda faaliyete geçer.İşletmenin faaliyete başlaması ve bu faaliyetini devam ettirmesi içingerekli olan para, makine, bina ve araç-gereçlere varlıklar denir.
İşletmelerinfaaliyete başlaması için gerekli olan varlıkları işletmeye koyan kişigenellikle işletmenin sahibidir. Eğer işletme sahibinin bu kaynaklarıelde edecek yeterli parası yoksa bu varlıkları satın almak içinborçlanır. Yani işletmeye konulan para, araç-gereç, demirbaşlar gibivarlıkların sağlandığı bir kaynak bulunmaktadır. Kaynaklar, işletmeyekonulan varlıkların nereden sağlandığını (işletme sahipleri veya borçverenler) gösterir. Kaynaklar, işletmeye bir makine alınmışsa bununişletme sahibinin parasıyla mı yoksa borçlanılarak mı alındığınıgösterir. Bu açıdan bakıldığında kaynaklar, işletmeye konulan para,bina, mal, demirbaş gibi ekonomik değerler (varlıklar) üzerindekihakları gösterir.
İşletmenin varlıklarını ve kaynaklarını aşağıdakişekilde, solda yer alan varlıkların sağda yer alan hangi kaynaklarlaelde edildiğini sıralayabiliriz:
Varlıklar Kaynaklar
Mal Özkaynaklar (Sermaye)
Para Yabancı Kaynaklar (Borçlar)
Bina
Demirbaş
Varlıklar
İşletmeler varlık ve kaynaklarla işe başlarlar. Varlıklar kendi içinde iki ana gruba ayrılırlar:
1. Dönen Varlıklar: Bir yıl içinde para veya paraya benzer değerlere dönüşebilen varlıklardır. Örnek: Kasa, Banka, Stok gibi.
2.Duran Varlıklar: Ömürleri bir yıldan fazla olan bir yıl içinde parayadönüştürülmesi beklenmeye varlıklardır. Örnek: Bina, Demirbaş, Haklar,Şerefiye gibi.
Kaynaklar
Kaynaklar, işletmelerin varlıkları üzerindeki hakları gösterir ve iki gurupta toplanır:
1. Özkaynaklar (Sermaye): İşletme sahip ve ortaklarının koydukları varlıklar üzerindeki haklarına özkaynaklar (sermaye) denir.
2.Yabancı Kaynaklar (Borçlar): İşletme dışında üçüncü kişilerin varlıklarüzerindeki haklarına yabancı kaynak (borç) denir. Yabancı kaynaklarikiye ayrılır:
a. Kısa vadeli yabancı kaynaklar (kısa vadeliborçlar): Vadesi bir yıl ve daha az olan borçlardır. Yani 1 yıl içindeödenecek borçları kapsar.
b. Uzun vadeli yabancı kaynaklar (uzun vadeli borçlar): Vadesi bir yıldan uzun olan borçlardır.
MUHASEBE
İşletmeninvarlık ve kaynakları üzerinde değişiklik meydana getiren (azalma veyaçoğalma) ve para ile ifade edilen mali nitelikteki işlemleri kaydetmek,sınıflandırmak, özetlemek, analiz ve yorumlamak suretiyle işletme ileilgili taraflara sunan bilgi sistemine muhasebe denir.
Muhasebenin İşlevleri (Fonksiyonları)
Muhasebenin tanımından da anlaşılacağı gibi muhasebenin iki temel işlevi bulunmaktadır:
1. Kaydetmek, Sınıflandırmak, Özetlemek
a. Kaydetmek: Mali nitelikli işlemlerin belgelere dayandırılarak belirli şekil ve kurallara göre yazılması işlemidir.
b. Sınıflandırmak: Kaydedilen bilgilerin çeşitli sınıf ve gruplara göre düzenlenme işlemidir.
c.Özetlemek: Kaydedilen ve sınıflandırılan işlemlerin anlamlı şekildekısaltılarak mali tabloların ve raporların hazırlanması işlevidir.
2. Analiz ve Yorum
Birinciişlev yerine getirildikten sonra hazırlanan tabloların incelenmesi veyorumlanması gerekir. Burada amaç işletme içi ve dışı kişilere bilgivermektir.
Muhasebe Bilgileri ile İlgili Taraflar
Muhasebebilgileri hem işletme içindekilerin hem de işletme dışındakilerin kararalmasında temel bilgi kaynaklarından biridir. Muhasebe bilgilerindenyararlananları şu şekilde sıralayabiliriz:
1. İşletme sahip veortakları: İşletmenin sahipleri işletmenin ulaştığı mali güç vekarlılık durumunu bilmek, yöneticinin başarısını belirlemek, işletmedeortak olarak kalıp kalmamak kararını vermek için muhasebe bilgilerinikullanır.
2. Yöneticiler: Yöneticiler, neyi ne zaman, nasıl, ne içinve kiminle yapacaklarını belirlemek yani işletme faaliyetleriniplanlamak, yürütmek ve kontrol etmek için muhasebe bilgilerini kullanır.
3.İşletmede çalışanlar: Ücret görüşmeleri, iş güvenliği konularındadeğerlendirme yapmak için işletmede çalışanları temsil eden sendikalarbu bilgileri kullanır.
4. Borç verenler: Borç verenler işletmeyeborç verip vermemeyi ve verilen borcun ödenip ödenmemesinideğerlendirmek için muhasebe bilgilerini kullanırlar.
5. Kamu(toplum): Toplum işletmelerin politikalarını istihdam durumlarını veülkenin ekonomik gidişine ilişkin değerlendirmeleri yapabilmek içinmuhasebe bilgilerini kullanırlar.
6. Devlet: İşletmelerden alacağı vergiyi ve ekonomi politikalarını belirlemek için muhasebe bilgilerini kullanır.
Muhasebenin Türleri
İşletmelerinfaaliyet konuları, kullanılan muhasebenin de farklı olması sonucunudoğurur. Farklı işlevleri yerine getiren muhasebe türleri şu şekildeiki ana bölüme ayrılır:
a. Genel Muhasebe (Finansal Muhasebe); işletmenin varlık ve kaynakları üzerindeki mali nitelikteki değişiklikleri kaydeder.
b.Maliyet Muhasebesi; üretim işletmelerinde üretilen malların maliyetinisaptamak, işletmenin başarısını belirlemek ve yöneticileri kararalmalarında yardımcı olmak için oluşturulan bilgi sistemidir.
Bunlarlabirlikte işletmenin faaliyet konularına göre sigorta muhasebesi, otelmuhasebesi, inşaat muhasebesi gibi uzmanlık muhasebeleri de olabilir.
Muhasebe Mesleği
Ülkemizde muhasebe mesleği üç guruba ayrılmaktadır:
1.Serbest Muhasebeci: Gerçek veya tüzel kişilere ait muhasebe defteritutar, vergi beyannameleri ve vergi tabloları düzenler. Lise mezunuolmak gerekir. İki yıldan 6 yıla kadar staj yapmak gerekir.
2.Serbest Muhasebeci Mali Müşavir: Serbest Muhasebecinin görevleriyanında muhasebe sistemleri kurar. İşletme, finans ve mali mevzuatlarıdüzenler, danışmanlık ve denetim yapar. 4 yıllık lisans mezunu olmakgerekir. Ayrıca 2 yıl staj yapmak ve meslek sınavını başarmak gerekir.
3.Yeminli Mali Müşavir: Defter tutmazlar, denetim ve danışmanlık yanındamali tablolar ve vergi beyannameleri ile ilgili tasdik işlemi yaparlar.Yeminli mali müşavir olabilmek için en az 10 yıl serbest muhasebecimali müşavir olarak çalışmak ve sınavı kazanmak gerekir.
|
Eğitim-Öğretim / TRForumcu Dershanesi
